Przedwiośnie - streszczenie szczegółowe - klp.pl
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Rodowód

Przedwiośnie rozpoczyna się słowami:

Nie chodzi tutaj – u kaduka! – o herb ani o szeregi przodków podgolonych, z sarmackimi wąsami i przy karabelach – ani wydekoltowane prababki w fiokach. Ojciec i matka – otóż i cały rodowód, jak to jest u nas, w dziejach nowoczesnych ludzi bez wczoraj. Z konieczności wzmianka o jednym dziadku, z musu notka o jednym jedynym pradziadku. Chcemy uszanować nasyconą do pełna duchem i upodobaniem semickim awersję ludzi nowoczesnych do obciążania sobie pamięci wiadomościami, w którym kościele czy na jakim cmentarzu dany dziadek spoczywa.


Głównym bohaterem powieści jest Cezary Baryka, syn Seweryna Baryki i Jadwigi Dąbrowskiej, „rodem z Siedlec”. Pani Barykowa, chociaż od wielu lat podróżowała z mężem i synem po całej Rosji, nie nauczyła się dobrze mówić po rosyjsku, czym czasem przysparzała mu kłopotów. Gdziekolwiek by się nie znajdowała, myślami zawsze była w Siedlcach. Istotne było dla niej tylko to, co wiązało się z ukochanym miastem oraz najbliższymi – mężem i synem. Seweryn Baryka nie posiadał specjalistycznego wykształcenia, parał się różnymi zajęciami. Robił wszystko, co przynosiło odpowiedni dochód, a nie wymagało łamania zasad przyzwoitości. W ten sposób pan Seweryn, pnąc się po szczeblach kariery osiągnął niezłą pozycję. Nie roztrwaniał jednak pieniędzy, ale inwestował w kosztowności: dywany, meble, książki, które nie zawsze służyły do czytania. Spośród tych ostatnich wyróżniała się jedna – pamiętnik z wojny 1831 roku, w którym pojawiało się nazwisko jego pradziada – Kaliksta Grzegorza Baryki. Książka zawierała informację, że w wyniku powstania protoplasta rodziny Baryków stracił cały majątek:

Tekst wiadomości o tym fakcie, podany sucho, bez tkliwości, lecz szczegółowo, był z obu stron kartki zakreślony przez syna owego dziada Kaliksta a ojca Seweryna. Dwaj ostatni z powołanej wyżej Sołowijówki z przyległościami posiadali już tylko wersję przytoczoną w broszurze oraz ustnie podawaną legendę. Sołowijówka stała się mitem rodzinnym, klechdą, podawaną w coraz to innej postaci, o czymś dalekim, sławnym, dostojnym, przeogromnym.


Z czasem Baryka i jego rodzina przenieśli się do Baku. Żona tęskniła wciąż za krajem, chciała wracać. Mąż przychylał się do tego pomysłu, marząc o domu na Wisłą, ale wciąż nie umiał opuścić świetnie płatnej posady i kraju, w którym dobrobyt był w zasięgu ręki. Państwo Barykowie całą miłość i majątek inwestowali w jedynego syna – Czarusia. Mimo iż rodzice pielęgnowali w chłopcu polskość, to wpływ szkoły spowodował, że Czaruś o wiele lepiej mówił po rosyjsku niż po polsku.

Część 1: Szklane domy

Czaruś dostał był właśnie promocję z klasy czwartej do piątej i skończył czternasty rok życia, gdy Seweryna Barykę jako oficera zapasowego powołano do wojska. – Wojna wybuchła. – Szybko, w ciągu paru dni, idylla rodzinna została zdruzgotana.


Cezarek wraz z matką odprowadził ojca na statek do Astrachania. Tylko przez chwilę poczuł jakiś przejmujący smutek z powodu odjazdu pana Seweryna, przede wszystkim cieszyła go swoboda, jakiej teraz mógł zaznać. Całe wakacje włóczył się z kolegami po Baku i chuliganił. Po powrocie do szkoły wciąż bojował z belframi, przeciwstawiał się uciskowi, wagarował. Matka drżała o syna, nie umiała nad nim zapanować, nie wiedziała, jak go zatrzymać w domu. Całe noce czuwała nad jego snem. W te bezsenne noce pani Jadwiga uciekała myślami do Siedlec i do Szymona Gajowca – swojego dawnego ukochanego. Ich miłość była równie pełna, wspaniała, jak niema. Nigdy nie usłyszała od Szymona wyznania, ale dobrze wiedziała o uczuciu, jakie do niej żywił. Ich związek był z góry skazany na przegraną – Gajowiec był biednym kancelistą, a Jadwiga panną z bogatego domu. Gdy jako konkurent pojawił się Seweryn, wydano mu ją za mąż. Gajowiec wysłał do niej list, w którym błagał o rezygnację z małżeństwa. Pani Jadwiga podarła go wtedy, ale słowa Gajowca wciąż były dla niej jak wyrzut sumienia.

Tymczasem pan Seweryn pisał z frontu dość często.
„Był na linii bojowej, gdzieś w Prusach Wschodnich, ponad Mazurskimi Jeziorami. Listy jego były jednostajne, niemal urzędowe, suche i zawierające zawsze te same zwroty.”
Żona ukrywała przed mężem złe zachowanie syna i chwaliła urwisa. Seweryn słał wtedy pochwały dla syna, które powodowały w Czarku chwilową, ulotną skruchę. Raz tylko – śpiewając solo „starą, pospolitą pieśń” w kościele - Cezary poczuł szczerą tęsknotę za ojcem, którą jednak szybko zrównoważyła świadomość, że kiedy głowa rodziny powróci, skończy się słodka, chłopięca swoboda.

Seweryn nie zostawił rodziny bez zabezpieczenia finansowego, część pieniędzy zakopał wraz z biżuterią w piwnicy „na wszelki wypadek”, część ulokował na koncie bankowym. Cezary wiedział dobrze, jak wykorzystać te pieniądze: spełniał każdą swoją zachciankę, bez problemu przekonując matkę do swoich pomysłów. Właściwie to Cezary teraz rządził w domu. Jego beztroskę przerwał dopiero brak wieści z frontu. W pewnym momencie listy ojca stały się coraz rzadsze, aż w końcu zupełnie przestały przychodzić. Nikt nie wiedział, gdzie się znajduje major „Siewierian Griegoriewicz Baryka”. Rozpacz żony żołnierza była ogromna.

Rok 1917 przyniósł rewolucję – choć nikt jeszcze nie wiedział do końca co to znaczy. Największym rewolucjonistą czuł się Cezary, który wsławił się tym, że złoił szpicrutą po uszach dyrektora gimnazjum, za co otrzymał „wilczy bilet” do wszystkich szkół w państwie. Chłopak i tak nie chciał już chodzić do żadnej szkoły. Rewolucja rozgorzała na dobre, miasto zostało przejęte przez komisarza rewolucyjnego, brakowało żywności, banki przestały dokonywać wypłat, a Ormianie i Tatarzy – dwa odwiecznie wojujące ze sobą ludy Baku – zaprzestali walki i korzystali z sytuacji. Cezary był coraz bardziej zafascynowany rozgrywającymi się na jego oczach przemianami - chodził na wiece i publiczne egzekucje, Potem dzielił się wrażeniami z matką, która starała się uzmysłowić synowi niegodziwość rewolucji. Młodego zapaleńca napawało to gniewem.

W niedługim czasie władze wydały dekret o konfiskacie ukrytych skarbów oraz mieszkań. Cezary „w imię idei” oddał skarb zakopany przez ojca w piwnicy, nie wiedział jednak, że przezorna matka wcześniej wykopała jego większą część i umieściła w nowej kryjówce. Kobieta co jakiś czas jeździła na wieś i za bajońskie sumy kupowała trochę mąki, by upiec synowi chleb (na rynku dostępne były tylko ryby i kawior). Po tym jak obcy ludzie zamieszkali w domu Baryków, pozostawiając im tylko najmniejszy pokój, Cezary powoli zaczął zmieniać myślenie. Dostrzegł w końcu poświęcenie i wyczerpanie matki, odkrył jej potajemne wyprawy na wieś. Postanowił poprawę, zaczął pomagać matce, mówiąc przy tym, że tak teraz trzeba, bo w nowych czasach wszyscy muszą pracować. Oboje zbliżyli się wtedy do siebie, chodzili razem do portu szukać wśród podróżnych Seweryna. Cezary nie wyjawił matce, że urzędnicy zawiadomili go o śmierci ojca. Na przekór temu wciąż miał nadzieję na jego powrót.

Podczas wypraw do portu Czarek patrzył z politowaniem i pogardą na tych, którzy uciekali przed rewolucją. Pewnego razu Barykowa dostrzegła w tłumie uciekinierów pięć obdartych i wyniszczonych kobiet. Z wrodzonej litości podeszła do nich i zaczęła rozmowę. Okazało się, że były to księżna i księżniczki Szczerbatow-Mamajew. Kobietom odebrano cały majątek i przez długi czas przetrzymywano je w więzieniu. Pani Jadwiga zaprosiła emigrantki do swojego pokoju. Kiedy księżniczki już spały, księżna zwierzyła się Barykowej, że ma przy sobie ukryte wokół nóg cenne bransolety, które nieustannie ją ranią. Pani Jadwiga pomogła księżnej zdjąć biżuterię i ułożyła ją na piecu. Niestety w nocy wpadli z rewizją rewolucjoniści (emigrantki musiały być śledzone), zabrano skarby, kobiety wysłano do więzienia, a panią Barykową skazano na ciężkie roboty, które ostatecznie doprowadziły do jej zgonu. Cezary próbował pomóc chorej matce, ale jedyne, co udało mu się wyjednać to krótki pobyt w szpitalu oraz pochówek w pojedynczej mogile na katolickim cmentarzu. Było to i tak dużo, bo matka miała zostać pochowana we wspólnym grobie dla kontrrewolucjonistów.

Po śmierci matki Cezary po raz pierwszy w życiu poczuł się samotny. W urzędzie dowiedział się, że ojciec dawno przeszedł na stronę wroga, wstępując do polskiego oddziału, a tam na pewno już dawno zaginął. Chłopakowi odebrano też ostatni pokój w starym mieszkaniu. Cezary tęsknił za matką, chodził często na cmentarz i tłumaczył umarłej z miłością i cierpliwością zawiłości rewolucyjnej ideologii. Nie chciał być ciemiężycielem ludu, nie chciał pić wina, chodzić po luksusowych dywanach i nosić pięknej odzieży. Tymczasem w Baku nadchodziły kolejne zmiany.

Rewolucja upadła, za to rozpętała się wojna Ormian z Tatarami. Młody Baryka mieszkał teraz w piwnicy swego starego domu wraz z kilkoma towarzyszami. Przymierał głodem, chodził prawie nagi i wciąż czekał, aż jakiś pocisk trafi właśnie w niego. Codziennie patrzył na śmierć – egzekucje, mordy i napaści. Śmierć stała mu się zupełnie obojętna, włóczył się po najniebezpieczniejszych zakątkach miasta. Latem 1918 roku Cezary trafił do broniącej Baku armii ormiańskiej. Jesienią kazano mu już wracać „do domu”, Tatarzy zwyciężali.

(...) nastało zaprawdę piekło na tym dymiącym padole. W ciągu czterech dni Tatarzy wzięli odwet mordując siedemdziesiąt kilka tysięcy Ormian, Rosjan i wszelkich innych, jacy się na placu znaleźli, a byli podejrzani o sprzyjanie Ormianom.


Cezary ocalał cudem, dzięki polskiej legitymacji. Turcy zabrali go ze sobą i zatrudnili do pracy przy uprzątaniu trupów z pobojowiska. Po ormiańskiej rzezi miasto spływało krwią. Cezary przyzwyczaił się do widoku trupów, ale pewnego dnia coś go poruszyło. Zobaczył ciało młodej, pięknej Ormianki i wtedy, w cichej rozmowie z umarłą, pojął w pełni okrucieństwo rewolucji i wojny. Baku było teraz pełne żebraków i głodujących, którzy szukali jakiegokolwiek jedzenia w pobliżu obozowiska tureckiego. Wśród nich Cezary dostrzegł dziwnego brodatego i kudłatego chłopa. Nie wiedział dlaczego właśnie na niego zwrócił uwagę. Łachmaniarz śpiewał dziwną piosenkę brzmiącą jakby: „Czaruś, Czaruś...”. Cezary podszedł i rozpoznał w brodaczu ojca. Okazało się, że Seweryn Baryka przybył odnaleźć rodzinę. Wcześniej walczył w legionach polskich, a teraz ukrywał się. Mężczyźni umówili się na nocną schadzkę i wyprawę na grób matki Cezarego.

Turcy na mocy postanowień traktatu wersalskiego zostali zmuszeni do opuszczenia Baku. Spokój jednak nie trwał długo, bo wkrótce w mieście pojawili się bolszewicy. Tymczasem syn i ojciec gotowali się do wyjazdu. Zbierali pieniądze, ubrania. Seweryn marzył o walizce, słynnym pakunku wojennym (znajdowała się tam między innymi ukochana książka Baryki), który zostawił w Moskwie u przyjaciela. Ojciec Cezarego nie czuł się najlepiej, na ciele miał wiele blizn po odniesionych ranach. Najbardziej doskwierała mu rana głowy.

Wyruszyli w zimie na statku zdążającym do Carycyna jako dwaj robotnicy, którzy pracowali w kopalniach nafty, a teraz wskutek przewrotów i zawieszenia robót wracają do siebie, do Moskwy. Mieli fałszywe paszporty, wydane im przez pewne czynniki sprzyjające sprawie ich powrotu. Odziani w typową odzież robotniczą, mówiący pomiędzy sobą doskonałą ruszczyzną, której arkana posiadali w stopniu niezrównanym, ostrzyżeni w sposób obrzędowy, byli doskonałymi „towarzyszami” nowego porządku rzeczy na rozłogach sowieckich.


Oznacz znajomych, którym może się przydać

strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 -  - 4 - 


  Dowiedz się więcej
1  Wanda Okszyńska - charakterystyka postaci
2  Dzieje Cezarego Baryki w punktach
3  Seweryn Baryka - charakterystyka postaci



Komentarze
artykuł / utwór: Przedwiośnie - streszczenie szczegółowe


  • Jeśli w całym województwie małopolskim znajdzie się chociaż jedna osoba na którą wpłynęły treści lektur to będzie wielki sukces. To tylko bzdurny stereotyp że lektury kształtują świadomość narodową. Ja nie czytam lektur i nie będę czytać. Bez czytania lektur można osiągnąć wysoki wynik na maturze, wystarczy być inteligentnym. Osobiście uważam, że lektury to strata czasu, bo one nic nam nie dają, potęga tkwi w naukach ścisłych. Streszczenie b. dobre.
    Łukasz (luk4s.p {at} gmail.com)

  • Lektury, dzieła wybitne ? Puknij się. Przeczytałem dwie książki w LO - "Potop" i "Lalkę". Niestety reszta to takie bułoklepy, że szkoda gadać, ale jak ktoś jest grafomanem, pseudointelektualistą, to niech czyta i się zachwyca byle czym. Nara.
    do Aga (rapziomek81 {at} interia.eu)

  • To streszczenie, tak jak inne streszczenia szczegółowe z tej strony, jest bardzo dobre, nie zapominajmy jednak, że nie służy do "poznawania" lektury, a jedynie przypominania sobie jej treści. Nieczytanie lektur jest obecnie powszechne, ale nadal nie brakuje ludzi, którzy nie wyobrażają sobie omawiania lektury bez wcześniejszego jej przeczytania. Osobiście nie czytuję oprócz lektur prawie niczego, ale te kilka książek uważam za minimum przyzwoitości. Pewnie, że czasami zdarzy się tak, że nie da się czegoś przeczytać na czas - ja też kilku lektur nie skończyłam, myślę jednak, że naszym obowiązkiem jest się starać. W końcu te kilkadziesiąt lektur omawianych na przestrzeni całego cyklu kształcenia to specjalnie wybrane, wybitne przykłady twórczości polskiej i światowej, dorobek kultury, taki "spadek" pozostawiony nam po to, by umacniać w nas polskość (mam teraz na myśli utwory polskich pisarzy). Jako naród mamy przecież tak bogatą historię, że grzechem jest nie zwracać na nią uwagi, nasza wolność istnieje dzięki poświęceniu ludzi, którzy wielekroć sami jej nie zaznali. To wszystko możemy odnaleźć w tych paru lekturach. Zdaje sobie sprawę, że to wszystko brzmi bardzo patetycznie, ale przecież tak właśnie jest. Dobrze, że książki omawiane w szkole kształtują świadomość narodowa Polaków, bo naprawdę teraz też trzeba nam patriotów, choć nikt za Ojczyznę krwi przelewać już nie musi. teraz wystarczy przykład polskości dla tych, którzy z niewiadomych względów wstydzą się tego, że są Polakami, a takich wcale nie jest niewielu... Pozdrawiam i życzę przyjemnej lektury całości książek!
    Aga ()

  • ja osobiście lubię czytać książki, także lektury. Jak na razie nie przeczytałam tylko dwóch, bo były naprawdę nudne jak dla mnie. Przedwiośnie mi się podobało. Zostało mi jeszcze 20 kartek a streszczenie czytam, żeby poukładać sobie w głowie wszystkie wydarzenia po kolejii i przypomnieć niektóre fragmenty ktore wyleciały mi z głowy ;)
    bibi ()

  • ja czytam same streszczenia od czasów "Krzyżaków" - była to ostatnia lektura, którą przeczytałam... jestem już w IV technikum i cały czas czytam tylko streszczenia i jestem super przygotowana, mimo że polonistka pyta z treści szczegółowo i należy do wymagających... mam same czwórki i piątki ;) udowadniam innym, że bez czytania lektur też można mieć dobre oceny, wystarczy być obeznanym z tematami i wykazać się odrobiną sprytu ;)
    Dominika ()

  • Nie chcę nikogo potępiać, sama czytam streszczenia. Ciągle sobie to wypominam, po prostu nie mam czasu przeczytać większości lektur. Z pewnością większość z nich ma jakieś ważniejsze przesłanie dlatego obiecuje sobie, że je wszystkie przeczytam (ale może po maturze) :) Korzystając z przypłuwu "chcenia-mi-się" Dziękuję pięknie za streszczenia, opracowania i Internet :D
    AgaNie ()

  • ja uważam, że streszczenie jest bdb, a co do kłótni o czytanie takich pomocy to myślę że jak najbardziej jest to dopuszczalne. ja osobiście lubię czytać, ale coś co mnie ciekawi typu Potter, Brwon, Lem, Dick, Paolini, tolkien itp. a lektury choćby z powodu że je ‘trzeba’ przeczytać staja się mało atrakcyjnymi książkami, są pisane trudnym językiem co odrzuca i powoduje że (przynajmniej dla mnie) ich czytanie nie jest żadną przyjemnością;)
    adam (jagsubaru {at} o2.pl)

  • kto teraz czyta ksiażki, jeśli jest się w miarę inteligentny, zna epoki zagadnienia, problematyki poszczególnych dzieł na zasadzie choćby kojażenia. Moim zdanie streszczenie to all! w3w
    Kristof ()

  • do leniwych: -dobrze że czytacie chociaż streszczenia do ambitnych: -czytajcie lektury, streszczenie jedynie jako forma powtórki do ambitnych aczkolwiek leniwych: -nie uzyskacie satysfakcjonującego was wyniku z matury jak nie będziecie czytać lektur :P:D
    ColleCter (collecter {at} tlen.pl)

  • Przepraszam Was bardzo ... ale jak widzę to wywiązała się tutaj dyskusja na temat tego, czy czytać całe lektury, czy jednak wystarczy nam wiedza oparta o streszczenia tych lektur. Myślę że to nie jest dobre miejsce na wymianę poglądów na ten temat, przynajmniej nie takie założenie było dodając możliwość komentowania owych prac... Streszczenie "Przedwiośnia" jest bardzo ładnie napisane, myślę że wystarczająco dużo szczegółów zostało w nim zawarte. Do tego co chwilę przeplatane cytaty pomagają wgłębić się nam w sposób pisania autora. Polecam wszystkim!
    Kuba (diaowba {at} o2.pl)

  • A czy wszystko w naszym życiu sprowadza się tylko do matury,kartkówek z treści lektury itd.Myślę że książki należy czytać dla siebie żeby samemu coś w nich odkryć.Bo wg mnie szkoła to trochę nas ogłupia, powtarzając te same schematy po raz kolejny.Myślę że "Przedwiośnie" to jedna z ciekawszych lektur w szkole średniej.;)
    Pan Miś ()

  • Według mnie streszczenie wystarczy aby zdać mature na poziomie podstawowym po co zaprzatac sobie glowę czytaniem stosu książek jeśli sa wazniejsze rzeczy do przyswojenia.. matmaaa;/
    iwka ()

  • Wow, przeczytałam akurat to streszczenie i stwierdzam, ze jest ono bardzo dobre. Nie znałam przed przeczytaniem w ogole treści utworu, a teraz po przeczytaniu czuje sie nawet na siłach do zgłoszenia sie do odpowiedzi. Pozdrawiam Wszystkich czytających. - tegoroczna maturzystka ;D
    Monique ()

  • elita intelektualna po liceum?!? jak już elita intelektualna to profesorowie a nie miliony po szkole średniej... nie przeceniajcie się. co do matury to jakos to będzie bo wypracowanie dotyczy fragmentu a nie tylko całego utworu.
    er ()

  • powiem szczerze, ze lektury nie czytalam, bo wydawala mi się być nudną. jednak po przeczytaniu tego streszczenia domyslam się, ze popelnilam bląd. jak dobrze, ze istnieja takie opracowania jak to..
    ToTylkoJa ()






Tagi:
Przedwiośnie - Stefan Żeromski - Stefan Żeromski - Przedwiośnie - Streszczenie Przedwiośnia - Przedwiośnie Stefana Żeromskiego - Nawłoć - Szklane domy -